Kategorie: Wszystkie | ARCHITEKTURA | DESIGN | GRAFIKA
RSS
środa, 03 lutego 2010
PIERWSZY ROWER NA KSIĘŻYCU

 

 

Rower Spacelander został zaprojektowany w 1946 roku przez Anglika, Benjamina Bowdena i pokazany w trakcie wystawy „Britain Can Make it Better”. Miał wbudowany dynamo-silnik, który magazynował elektryczność produkowaną przy zjazdach, żeby pomagać wjeżdżać pod górkę, wyposażony był w wał napędowy i radio. Projekt był chyba jednak zbyt odjechany jak na lata 40., przeleżał więc w szufladzie prawie 15 lat, kiedy to zainteresowali się nim Amerykanie. Rower, okrojony z technicznych bajerów, ale za to z elektrycznym, zasilanym bateriami oświetleniem i dziwaczną ramą projektu Bowdena, wykonaną zamiast z aluminium z włókna szklanego, był produkowany tylko przez jeden, 1960 rok. Wyprodukowano tylko 522 sztuki, więc ceny oryginalnego roweru osiągają podobno od 5000 dolarów za egzemplarz w średnim stanie do 22 000 za stan idealny. W latach 90. produkowana była replika, można więc już kupić rower taniej. Zadziwiające jest to, że i w latach czterdziestych, i sześćdziesiątych, i dziewięćdziesiątych ten projekt pozostał zupełnie niszowy. Może jeszcze czeka na swój czas i modę na kosmiczne retro-future?

 

ERICH MENDELSOHN

 

Możemy pochwalić się trzema budynkami Ericha Mendelsohna w Polsce. Co więcej, możemy pochwalić się, że nadaliśmy liceum plastycznemu w Olsztynie imię urodzonego w tym mieście architekta, mimo że był przecież Niemcem żydowskiego pochodzenia.

O ile dom handlowy Petersdorffa we Wrocławiu zna wielu zainteresowanych architekturą, niezbyt znane są dwa pozostałe budynki – żydowski dom przedpogrzebowy w Olsztynie i dom tekstylny Weichmanna w Gliwicach.

Dom przedpogrzebowy Bet Tahara jest w ogóle jego pierwszym zrealizowanym projektem stworzonym prawdopodobnie jeszcze w czasie studiów w Monachium. Powstał w 1913 roku na zlecenie gminy żydowskiej, w czasie wojny i po wojnie został zupełnie zdewastowany i częściowo przebudowany – na szczęście od 2005 roku prowadzone są prace konserwatorskie, wymieniono dach, zrekonstruowano ornamenty we wnętrzu kopuły sali pożegnań. Administrator budynku, Fundacja Kulturowa Borussia planuje zrekonstruować jeszcze drzwi, okna i wyposażenie, a w budynku stworzyć Centrum Dialogu Międzykulturowego Dom Mendelsohna.

 

Bet Tahara, źródło: wikipedia.pl


Bet Tahara

Bet Tahara, źródło: wbp.olsztyn.pl


W 1917 roku architekt zaprojektował swoje najbardziej znane dzieło – ikonę architektury ekspresjonistycznej – Wieżę Einsteina w Poczdamie, która została zrealizowana w latach 1920-1921.

 

Wieża Einsteina

Wieża Einsteina, źródło: gsa.ac.uk


W tym czasie Mendelsohn był już jednak zajęty innymi projektami: jeszcze ekspesjonistyczną fabryką kapeluszy w Luckenwalde, i już modernistycznymi: przebudową siedziby wydawnictwa Mossego w Berlinie i domem tekstylnym Weichmanna w Gliwicach.

 

Mossehaus

Mossehaus, źródło: Jules Valeron Photographie na flickr.com


Mossehaus

Mossehaus, źródło: wikipedia.org


Gliwicki dom towarowy to czysty funkcjonalizm, zrywający z ornamentyką ekspresjonizmu; organiczne kształty Wieży Einsteina zostały zastąpione prostą bryłą urozmaiconą jedynie poziomymi podziałami okien, gzymsami, cofniętym parterem i wyższą o jedno piętro wieżą, oparty na żelbetowej konstrukcji.

 

Weichmann

Dom towarowy Weichmann, źródło: wikipedia.org


Weichmann

Dom towarowy Weichmann, źródło: fabrykapr.com


 

Po Weichmannie posypały się zlecenia projektów domów towarowych. Jednym z nich był projekt domu towarowego Rudolf Petersdorff we Wrocławiu, jednego z moich ulubionych budynków.

 

Petersdorff

Petersdorff

Dom towarowy Petersdorff, źródło: skyscrapercity.com


Został ukończony w 1928 roku. Niezwykłej dynamiki dodaje mu niemal w całości przeszklona fasada, poprzecinana tylko poziomymi cienkimi pasami kamienia między kondygnacjami, z jednej strony zakończona mocno wysuniętym poza linię budynku oszklonym wykuszem, z drugiej z cofniętymi dwoma ostatnimi piętrami. Podobno całkowicie przeszklony parter wzorowany był na peronach dworcowych, a wysunięcie wykusza poza linię zabudowy ulicy miało poza funkcją estetyczną czysto pragmatyczne znaczenie - sprawiało, że budynek był widoczny z rynku, przy którym znajdowały się najważniejsze domy towarowe, a co za tym idzie, ściągało do Petersdorffa klientelę. Niedawno, po latach oblepienia reklamami, został zamieniony na biurowiec, a fasada została wyremontowana.

 

Kameleon

Kameleon, źródło: skyscrapercity.com


Warto przyjrzeć się pozostałym niemieckim domom towarowym Mendelsohna, tym bardziej że z sześciu trzy już nie istnieją.

Dom towarowy Schocken w Stuttgarcie 1926-28 (nie istnieje):

 

Schocken

źródło: studio-international.co.uk


Dom towarowy Schocken w Norymberdze 1925-26 (nie istnieje) - na zdjęciu chyba otwarcie:

 

źródło: suedpunkt-nuernberg.de


Schocken w Chemnitz 1927-30 (istnieje):

 

źródło: www.chemnitzer74.de

 

źródło: static.panoramio.com


Reklama domów towarowych firmy Schocken:

 

źródło: einestages.spiegel.de


Columbus-Haus w Berlinie 1928-32 (nie istnieje). Widok na Potsdamer Platz:

 

źródło: skyscrapercity.com


źródło: skyscrapercity.com


I po wojnie, dałoby się go odbudować bez większych problemów:

 

źródło: skyscrapercity.com

1 ... 51